Gimnazjum Publiczne im. Jana Pawła II w Lubatowej

Fizyka 1

Email Drukuj PDF

 


 

Stopień dopuszczający

Stopień dostateczny

Stopień dobry

Stopień bardzo dobry

Uczeń:

• odróżnia pojęcia: ciało fizyczne i substancja

oraz podaje odpowiednie przykłady

• odróżnia pojęcia wielkość fizyczna i jednostka danej wielkości

• dokonuje prostego pomiaru (np. długości ołówka, czasu)

• zapisuje wynik pomiaru w tabeli z uwzględnieniem jednostki

• wybiera właściwe przyrządy pomiarowe

Uczeń:

• klasyfikuje fizykę jako naukę przyrodniczą

• podaje przykłady powiązań fizyki z życiem codziennym

• wymienia podstawowe metody badawcze stosowane

w naukach przyrodniczych

• posługuje się symbolami długości, masy, czasu, siły i ich

jednostkami w Układzie SI

• przelicza wielokrotności i podwielokrotności (przed-rostki: mikro-, mili-, centy-); przelicza jednostki czasu

(sekunda, minuta, godzina)

Uczeń:

• wyjaśnia, co to są wielkości fizyczne i podaje ich przykłady inne niż omawiane na lekcji

• planuje doświadczenie lub pomiar

• projektuje tabelę do zapisania wyników pomiaru

• wyjaśnia, co to jest niepewność pomiarowa oraz cyfry znaczące

• uzasadnia, dlaczego wynik średni zaokrągla się do najmniejszej działki przyrządu

pomiarowego

Uczeń:

, wyjaśnia różnice między obserwacją

a doświadczeniem (eksperymentem)

• szacuje niepewność pomiarową dokonanego

pomiaru, np. długości, siły

• krytycznie ocenia wyniki pomiarów

• przewiduje skutki różnego rodzaju oddziaływań

                               Kryteria ocen z fizyki klasa I gimnazjum

 

 

  1. Oddziaływania

 


Stopień dopuszczający

Stopień dostateczny

Stopień dobry

Stopień bardzo dobry

(np. do pomiaru długości, czasu, siły)

• dokonuje celowej obserwacji zjawisk

i procesów fizycznych

• wymienia i odróżnia rodzaje oddziaływań

(mechaniczne, grawitacyjne, elektrostatyczne, magnetyczne)

• podaje przykłady oddziaływań zachodzących w życiu codziennym

• podaje przykłady skutków oddziaływań wżyciu codziennym

• obserwuje i porównuje skutki różnego

rodzaju oddziaływań

• podaje przykłady sił i rozpoznaje je

w różnych sytuacjach praktycznych

• dokonuje pomiaru wartości siły za pomocą siłomierza

• odróżnia i porównuje cechy sił, stosuje

jednostkę siły w Układzie SI (1 N) do zapisu wartości siły

• odróżnia siłę wypadkową i siłę równoważącą

• określa cechy siły wypadkowej dwóch sił działających wzdłuż tej samej prostej i siły równoważącej inną siłę

• wyjaśnia, w jakim celu powtarza się pomiar kilka razy,

a następnie z uzyskanych wyników oblicza średnią

• oblicza wartość średnią kilku wyników pomiaru

(np. długości, czasu, siły)

• odróżnia zjawisko fizyczne od procesu fizycznego oraz

podaje odpowiednie przykłady

• bada doświadczalnie wzajemność i skutki różnego

rodzaju oddziaływań

• wykazuje na przykładach, że oddziaływania są

wzajemne

• wymienia i rozróżnia skutki oddziaływań (statyczne i dynamiczne)

• odróżnia oddziaływania bezpośrednie i na odległość

• posługuje się pojęciem siły do określania wielkości

oddziaływań (jako ich miarą)

• przedstawia siłę graficznie (rysuje wektor siły)

• zapisuje dane i wyniki pomiarów w formie tabeli

• wyznacza (doświadczalnie) siłę wypadkową i siłę

równoważącą za pomocą siłomierza

• podaje przykłady sił wypadkowych i równoważących się z życia codziennego

• znajduje graficznie wypadkową dwóch sił działających wzdłuż tej samej prostej oraz siłę równoważącą inną siłę

• opisuje sytuacje, w których na ciało działają siły

równoważące się, i przedstawia je graficznie

• zapisuje wynik pomiaru jako przybliżony

(z dokładnością do 2-3 liczb znaczących)

• wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla

wyniku pomiaru lub doświadczenia

• określa czynniki powodujące degradację

środowiska przyrodniczego i wymienia

sposoby zapobiegania tej degradacji

• opisuje różne rodzaje oddziaływań

• wyjaśnia, na czym polega wzajemność

oddziaływań

• wykazuje doświadczalnie (demonstruje)

wzajemność oddziaływań

• wskazuje i nazywa źródło siły działającej na dane ciało

• posługuje się pojęciem siły do porównania i opisu oddziaływań ciał

• planuje doświadczenie związane z badaniami cech sił i wybiera właściwe narzędzia pomiaru

• porównuje siły na podstawie ich wektorów

• wyjaśnia, czym różnią się wielkości skalarne

(liczbowe) od wektorowych

• podaje przykłady rodzajów i skutków

oddziaływań (bezpośrednich i na odległość)

inne niż poznane na lekcji

• wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla

wyniku pomiaru siły grawitacji działającej

na zawieszone na sprężynie obciążniki

• szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku

pomiaru, np. długości, siły grawitacji

działającej na zawieszone na sprężynie

obciążniki

• sporządza wykres zależności wartości siły

grawitacji działającej na zawieszone

na sprężynie obciążniki od ich liczby

na podstawie wyników pomiarów zapisanych

w tabeli (oznacza wielkości i skale na osiach)

• podaje przykład proporcjonalności prostej

inny niż zależność badana na lekcji


Właściwości i budowa materii


Stopień dopuszczający


Stopień dostateczny


Stopień dobry


Stopień bardzo dobry


 

 


 

 

 



Uczeń:

  • odróżnia trzy stany skupienia substancji
    (w szczególności wody)
  • podaje przykłady ciał stałych, cieczy i gazów
    • podaje przykłady zjawiska dyfuzji
      w przyrodzie i w życiu codziennym
    • przeprowadza doświadczenia związane

z badaniem oddziaływań międzycząsteczkowych oraz opisuje wyniki obserwacji i wyciąga wnioski

  • odróżnia siły spójności i siły przylegania oraz
    podaje odpowiednie przykłady ich występo­wania i wykorzystywania
  • na podstawie widocznego menisku danej
    cieczy w cienkiej rurce określa, czy większe
    są siły przylegania, czy siły spójności
  • bada doświadczalnie i wyodrębnia

z kontekstu zjawisko napięcia powierzchnio­wego

  • podaje przykłady występowania napięcia
    powierzchniowego wody
  • podaje przykłady ciał stałych: plastycznych,
    sprężystych i kruchych
  • odróżnia przewodniki ciepła i izolatory cieplne oraz przewodniki prądu elektrycz­nego i izolatory elektryczne
  • określa właściwości cieczy i gazów
    • wskazuje stan skupienia substancji na podstawie opisu jej właściwości
    • posługuje się pojęciem masy ciała i wskazuje
      jej jednostkę w Układzie SI
    • rozróżnia pojęcia masy i ciężaru ciała
    • rozróżnia wielkości dane i szukane
      • posługuje się pojęciem gęstości ciała i podajejej jednostkę w Układzie SI
      • wyznacza objętość dowolnego ciała za
        pomocą cylindra miarowego
      • mierzy: długość, masę i objętość cieczy,
        zapisuje wyniki pomiarów w tabeli, opisuje
        przebieg doświadczenia, wyjaśnia rolę
        użytych przyrządów
      • bada doświadczalnie (wykonuje przedstawione
        doświadczenia) właściwości ciał stałych, cieczy i gazów,
        opisuje wyniki obserwacji i wyciąga wnioski
      • posługuje się pojęciami: powierzchnia swobodna cieczy
        i elektrolity przy opisywaniu właściwości cieczy
      • porównuje właściwości ciał stałych, cieczy i gazów
        • omawia budowę kryształów na przykładzie soli kuchennej
        • planuje doświadczenie związane z wyznaczeniem masy
          ciała za pomocą wagi laboratoryjnej
        • mierzy masę - wyznacza masę ciała za pomocą wagi
          laboratoryjnej, zapisuje wyniki pomiaru w tabeli, oblicza
          średnią
        • planuje doświadczenia związane z wyznaczeniem
          gęstości ciał stałych (o regularnych i nieregularnych
          kształtach) oraz cieczy

Uczeń:

  • wymienia podstawowe założenia teorii
    kinetyczno-cząsteczkowej budowy materii
    i wykorzystuje je do wyjaśnienia zjawiska
    dyfuzji
  • opisuje zjawisko dyfuzji w ciałach stałych
    • wyjaśnia na przykładach, czym różnią się siły
      spójności od sił przylegania oraz kiedy tworzy
      się menisk wklęsły, a kiedy menisk wypukły
    • opisuje znaczenie występowania napięcia
      powierzchniowego wody w przyrodzie
      na wybranym przykładzie

    • wykresu zależności wartości siły grawitacji
      działającej na zawieszone na sprężynie
      obciążniki od ich łącznej masy oraz posługuje
      się proporcjonalnością prostą
    • wyjaśnia, dlaczego ciała zbudowane z różnych
      substancji różnią się gęstością

Uczeń:

wyjaśnia zjawisko zmiany objętości cieczy
w wyniku mieszania się, opierając się

na doświadczeniu modelowym

  • wyjaśnia, dlaczego krople wody tworzą się
    i przyjmują kształt kulisty
  • wykorzystuje wzór na ciężar ciała do
    rozwiązywania złożonych zadań obliczeniowych
  • wykorzystuje wzór na gęstość do rozwiązywania nietypowych zadań
    obliczeniowych


Elementy hydrostatyki i aerostatyki


Stopień dopuszczający

Stopień dostateczny

Stopień dobry

Stopień bardzo dobry

Uczeń:

  • posługuje się pojęciem parcia (siły nacisku na
    podłoże), podaje przykłady z życia codzien­nego obrazujące działanie siły nacisku
  • bada, od czego zależy ciśnienie, opisuje przebieg i wynik doświadczenia, wykonuje schematyczny rysunek obrazujący układ doświadczalny
  • posługuje się pojęciem ciśnienia i podaje jego jednostkę w Układzie SI
  • odróżnia wielkości fizyczne: parcie i ciśnienie
  • odróżnia pojęcia: ciśnienie hydrostatyczne
    i ciśnienie atmosferyczne
  • demonstruje zasadę naczyń połączonych,
    wykonuje schematyczny rysunek obrazujący układ doświadczalny, formułuje wniosek
  • demonstruje doświadczenie obrazujące, że
    ciśnienie wywierane z zewnątrz jest
    przekazywane w gazach i w cieczach
    jednakowo we wszystkich kierunkach,
    analizuje wynik doświadczenia oraz
    formułuje prawo Pascala
  • posługuje się pojęciem siły wyporu oraz dokonuje pomiaru jej wartości za pomocą siłomierza (dla ciała wykonanego z jedno­rodnej substancji o gęstości większej od gęstości wody)
  • wskazuje przykłady występowania siły wyporu w życiu codziennym
  • formułuje treść prawa Archimedesa dla cieczy i gazów

 

Uczeń:

  • określa, czym jest parcie i wskazuje jego jednostkę w Układzie SI
  • wyjaśnia pojęcie ciśnienia, wskazując przykłady z życia codziennego
  • wykorzystuje zależność między ciśnieniem, parciem i polem powierzchni do rozwiązania prostych zadań obliczeniowych
    • posługuje się pojęciami ciśnienia hydrostatycznego i ciśnienia atmosferycznego, wskazuje przykłady zjawisk opisywanych za ich pomocą

bada, od czego zależy ciśnienie hydrostatyczne, opisuje przebieg doświadczenia, wykonuje schematyczny rysunek obrazujący układ doświadczalny, formułuje wniosek, że ciśnienie w cieczy zwiększa się wraz z głębokością i zależy od rodzaju (gęstości) cieczy

  • wskazuje przykłady zastosowania naczyń połączonych
  • stwierdza, że w naczyniu z cieczą jednorodną we wszystkich miejscach na tej samej głębokości ciśnienie jest jednakowe i nie zależy od kształtu naczynia
  • podaje przykłady zastosowania prawa Pascala
    • wykorzystuje prawa i zależności dotyczące ciśnienia w cieczach oraz gazach do rozwiązania prostych zadań obliczeniowych,
      • bada doświadczalnie warunki pływania ciał

• podaje warunki pływania ciał: kiedy ciało tonie, kiedy pływa częściowo zanurzone w cieczy i kiedy pływa całkowicie zanurzone w cieczy

• praktycznego wykorzystania prawa Archimedesa

Uczeń:

  • interpretuje ciśnienie o wartości 1 paskal (1 Pa)
    • rozwiązuje złożone zadania z wykorzysta­niem wzoru na ciśnienie
    • posługuje się proporcjonalnością prostą (zależność ciśnienia hydrostatycznego od wysokości słupa cieczy i gęstości cieczy)
    • wyjaśnia, dlaczego poziom cieczy w naczy­niach połączonych jest jednakowy
    • wykorzystuje zasadę naczyń połączonych do opisu działania wieży ciśnień i śluzy (innych
      urządzeń - wymaganie wykraczające)
    • wymienia nazwy przyrządów służących do pomiaru ciśnienia
    • wykorzystuje prawo Pascala do opisu zasady działania prasy hydraulicznej i hamulca hydraulicznego
    • wykazuje doświadczalnie, od czego zależy siła wyporu i że jej wartość jest równa ciężarowi
      wypartej cieczy
    • wymienia cechy siły wyporu, ilustruje graficznie siłę wyporu
    • wyjaśnia na podstawie prawa Archimedesa, kiedy ciało tonie, kiedy pływa częściowo zanurzone w cieczy i kiedy pływa całkowicie
      w niej zanurzone

wykorzystuje zależność na wartość siły wyporu do rozwiązania prostych zadań obliczeniowych,

• posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych, z Internetu) dotyczą­cych prawa Archimedesa i pływania ciał

Uczeń:

  • planuje i przeprowadza doświadczenie
    związane z badaniem parcia i ciśnienia
    (formułuje pytania badawcze, stawia
    hipotezy, proponuje sposób ich weryfikacji ,
    teoretycznie uzasadnia przewidywany wynik
    doświadczenia, analizuje wyniki i wyciąga wnioski z doświadczenia, krytycznie ocenia wyniki doświadczenia)
  • wyjaśnia na przykładach znaczenie ciśnienia hydrostatycznego i ciśnienia atmosferycznego w przyrodzie oraz w życiu codziennym
  • uzasadnia, dlaczego w naczyniu z cieczą jednorodną we wszystkich miejscach na tej
    samej głębokości ciśnienie jest jednakowe
    j nie zależy od kształtu naczynia
  • rozwiązuje złożone zadania dotyczące ciśnienia w cieczach i gazach
  • przedstawia graficznie wszystkie siły
    działające na ciało, które pływa w cieczy, tkwi
    w niej zanurzone lub tonie
  • planuje i wykonuje doświadczenia związane
    z badaniem siły wyporu oraz warunków
    pływania ciał: przewiduje wyniki i teoretycznie

je uzasadnia, wyciąga wnioski z doświadczeń, krytycznie ocenia wyniki

• wykorzystuje wzór na siłę wyporu oraz warunki pływania ciał do rozwiązywania zadań złożonych i nietypowych

Kinematyka

Stopień dopuszczający

Stopień dostateczny

Stopień dobry

Stopień bardzo dobry

Uczeń:

  • wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu
  • odróżnia pojęcia: tor, droga i wykorzystuje je do opisu ruchu
  • odróżnia ruch prostoliniowy od ruchu krzywoliniowego, podaje przykłady
  • wykorzystuje wielkości fizyczne: droga, prędkość, czas do opisu ruchu jednostajne­go prostoliniowego, wskazuje w otaczającej
    rzeczywistości przykłady tego ruchu
  • posługuje się pojęciem prędkości do opisu ruchu, interpretuje wartość prędkości jako drogę przebytą przez poruszające się ciało w jednostce czasu, np. 1 s
  • posługuje się jednostką prędkości w Układzie SI, przelicza jednostki prędkości (przelicza wielokrotności i podwielokrotności)
  • odczytuje dane z tabeli oraz prędkość

i przebytą odległość z wykresów zależności drogi i prędkości od czasu w ruchu jednostajnym prostoliniowym

  • wykorzystuje wielkości fizyczne: droga, prędkość, czas do opisu ruchu niejednostajnego prostoliniowego, wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady tego ruchu i odróżnia
    go od ruchu jednostajnego prostoliniowego
  • wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu jednostajnie przyspieszonego prostoliniowego

posługuje się pojęciem przyspieszenia do opisu ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego

odczytuje prędkość i przyspieszenie

z wykresów zależności prędkości oraz przyspieszenia od czasu w ruchu jednostaj­nie przyspieszonym prostoliniowym

wyodrębnia ruch jednostajny prostoliniowy i ruch jednostajnie przyspieszony prostoli­niowy z kontekstu

 

Uczeń:

  • wyjaśnia na przykładach, kiedy ciało jest w spoczynku,
    a kiedy w ruchu względem ciał przyjętych za układy odniesienia
  • mierzy długość drogi (dokonuje kilkakrotnego pomiaru, oblicza średnią i podaje wynik do 2-3 cyfr znaczących,
    krytycznie ocenia wynik)
  • posługuje się jednostką drogi w Układzie SI, przelicza jednostki drogi
  • na podstawie danych liczbowych lub na podstawie wykresu rozpoznaje, że w ruchu jednostajnym prostoliniowym droga jest wprost proporcjonalna do czasu oraz posługuje się proporcjonalnością prostą
  • na podstawie opisu słownego rysuje wykresy zależności drogi i prędkości od czasu w ruchu
    jednostajnym prostoliniowym
  • rozpoznaje zależność rosnącą i malejącą na podstawie
    danych z tabeli lub na podstawie wykresu zależności położenia ciała od czasu w ruchu prostoliniowym oraz
    wskazuje wielkości maksymalną i minimalną
  • wykorzystuje wielkości fizyczne: droga, prędkość, czas do rozwiązywania prostych zadań obliczeniowych związanych z ruchem jednostajnym prostoliniowym
  • rozróżnia wielkości dane i szukane
  • odróżnia prędkości średnią i chwilową w ruch niejednostajnym
  • wykorzystuje pojęcie prędkości średniej do rozwiązywania prostych zadań obliczeniowych, rozróżnia wielkości dane i szukane, przelicza wielokrotności i podwielokrotności, przelicza jednostki czasu
  • przeprowadza przedstawione doświadczenie związane z badaniem ruchu kulki swobodnie staczającej się po metalowych prętach (mierzy: czas, drogę, zapisuje wyniki pomiaru w tabeli i zaokrągla je), opisuje przebieg i wynik doświadczenia, oblicza wartości średniej prędkości w kolejnych sekundach ruchu, wyciąga wnioski z otrzymanych wyników
  • określa wartość przyspieszenia jako przyrost wartości przyspieszenia w jednostce czasu
  • rysuje wykresy zależności prędkości i przyspieszenia od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonym prostoliniowym na podstawie opisu słownego
  • porównuje ruch jednostajny prostoliniowy i ruch jednostajnie przyspieszony prostoliniowy (wskazuje podobieństwa i różnice)

Uczeń:

wyjaśnia, na czym polega względność ruchów,
podaje przykłady układów odniesienia

i przykłady względności ruchu we Wszechświecie

posługuje się pojęciem przemieszczenia

i wyjaśnia na przykładzie różnicę między drogą a przemieszczeniem

  • analizuje wykres zależności położenia ciała od
    czasu i odczytuje z wykresu przebytą odległość
  • sporządza wykresy zależności drogi i prędkości
    od czasu dla ruchu jednostajnego prostolinio­wego na podstawie danych z tabeli (oznacza
    wielkości i skale na osiach)
  • planuje doświadczenie związane z wyznacze­niem prędkości przemieszczania się (np. w czasie
    marszu, biegu, jazdy rowerem), szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku, wskazuje czynniki istotne i nieistotne, wyznacza prędkość, krytycznie ocenia wyniki doświadczenia
  • rozwiązuje zadania z zastosowaniem zależności między drogą, prędkością i czasem w ruchu jednostajnym prostoliniowym
  • analizuje wykres zależności prędkości od czasu, odczytuje dane z tego wykresu, wskazuje wielkości maksymalną i minimalną
  • rozpoznaje zależność proporcjonalną na podstawie wyników pomiarów zapisanych w tabeli lub na podstawie sporządzonego wykresu zależności drogi od kwadratu czasu oraz posługuje się proporcjonalnością prostą
  • na podstawie wartości przyspieszenia określa, o ile zmienia się wartość prędkości w jednostkowym czasie, interpretuje jednostkę przyspieszenia w Układzie SI, przelicza jednostki przyspieszenia
  • odczytuje przebytą odległość z wykresu zależności drogi od czasu w ruchu jednostaj­nie przyspieszonym prostoliniowym
  • wykorzystuje wzory:
  • i do rozwiązywania prostych zadań obliczeniowych, rozróżnia wielkości dane i szukane, zapisuje wynik obliczenia fizycznego jako przybliżony (z dokładnością do 2–3 liczb znaczących)
  • analizuje wykresy zależności drogi, prędkości i przyspieszenia od czasu dla ruchu prostoli­niowego (jednostajnego i jednostajnie zmiennego)
  • rozwiązuje typowe zadania dotyczące ruchu jednostajnego prostoliniowego i ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego

 

Uczeń:

  • projektuje doświadczenie obrazujące
    względność ruchu, teoretycznie uzasadnia
    przewidywane wyniki, analizuje je i wyciąga
    wnioski
  • rysuje wykres zależności położenia ciała
    od czasu
  • wyjaśnia, dlaczego w ruchu prostoliniowym
    kierunki i zwroty prędkości oraz przemiesz­czenia są zgodne
  • posługuje się informacjami pochodzącymi
    z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych) dotyczących sposo­bów pomiaru czasu
  • sporządza wykres zależności prędkości od czasu na podstawie danych w tabeli (oznacza wielkości i skale na osiach, zaznacza punkty i rysuje wykres) oraz analizuje te dane i wykres, formułuje wnioski
  • sporządza wykres zależności drogi od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonym
    prostoliniowym na podstawie danych z tabeli
  • rozwiązuje złożone zadania z zastosowaniem

wzorów i

  • sporządza wykresy zależności drogi,
    prędkości i przyspieszenia od czasu
  • rozwiązuje zadania złożone, wykorzystując
    zależność drogi i prędkości od czasu dla ruchu jednostajnego prostoliniowego i ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego

 

Dynamika

R – treści nadprogramowe

 

 

Ocena

dopuszczająca

dostateczna

dobra

bardzo dobra

Uczeń:

• dokonuje pomiaru siły za pomocą siłomierza

• posługuje się symbolem siły i jej jednostką w układzie SI

• odróżnia statyczne i dynamiczne skutki oddziaływań, podaje przykłady skutków oddziaływań w życiu codziennym

• bada doświadczalnie dynamiczne skutki oddziaływań ciał

• posługuje się pojęciami: tarcia, oporu powietrza

• przelicza wielokrotności   i podwielokrotności (przedrostki: mili-, centy-, kilo-, mega-); przelicza jednostki czasu (sekunda, minuta, godzina)

• rozpoznaje zależność rosnącą i malejącą na podstawie danych z tabeli; wskazuje wielkość maksymalną i minimalną

• rozróżnia siły akcji i siły reakcji

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie siły wypadkowej, podaje przykłady

• wyznacza doświadczalnie wypadkową dwóch sił działających wzdłuż tej samej prostej

podaje cechy wypadkowej sił działających wzdłuż tej samej prostej

• opisuje wpływ oporów ruchu na poruszające się ciała

• wymienia sposoby zmniejszania lub zwiększania tarcia

• formułuje I zasadę dynamiki Newtona

• opisuje zachowanie się ciał na podstawie I zasady dynamiki Newtona

• posługuje się pojęciem przyspieszenia do opisu ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego oraz pojęciami siły ciężkości i przyspieszenia ziemskiego

• formułuje treść II zasady dynamiki Newtona; definiuje jednostki siły w układzie SI (1 N)

• podaje przykłady sił akcji i sił reakcji

• formułuje treść III zasady dynamiki Newtona

Uczeń:

• szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku pomiaru siły

• przedstawia graficznie wypadkową sił działających wzdłuż tej samej prostej

• przewiduje i nazywa skutki opisanych oddziaływań

• planuje i przeprowadza doświadczenia związane z badaniem, od czego zależy tarcie, i obrazujące sposoby zmniejszania lub zwiększania tarcia

• rozróżnia tarcie statyczne i kinetyczne, wskazuje odpowiednie przykłady

• rysuje siły działające na klocek wprawiany w ruch (lub poruszający się)

• wykazuje doświadczalnie istnienie bezwładności ciała, opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego doświadczenia, wyciąga wniosek i wykonuje schematyczny rysunek obrazujący układ doświadczalny

• przeprowadza doświadczenia związane z badaniem zależności wartości przyspieszenia ruchu ciała pod działaniem niezrównoważonej siły od wartości działającej siły i masy ciała (m.in. wybiera właściwe narzędzia pomiaru; mierzy: czas, długość i siłę grawitacji, zapisuje wyniki pomiarów w formie tabeli, analizuje wyniki, wyciąga wnioski) oraz związane z badaniem swobodnego spadania ciał

• opisuje zachowanie się ciał na podstawie II zasady dynamiki Newtona

• rozwiązuje umiarkowanie trudne zadania

• planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące istnienie sił akcji i reakcji; zapisuje wyniki pomiarów, analizuje je i wyciąga wniosek

• opisuje wzajemne oddziaływanie ciał, posługując się III zasadą dynamiki Newtona

 

Uczeń:

• wyznacza kierunek i zwrot wypadkowej sił działających wzdłuż różnych prostych

• przewiduje i wyjaśnia skutki oddziaływań na przykładach innych niż poznane na lekcji

• wyjaśnia na przykładach, kiedy tarcie i inne opory ruchu są pożyteczne, a kiedy niepożądane

• przedstawia i analizuje siły działające na opadającego spadochroniarza

• rozwiązuje złożone zadania obliczeniowe, stosując do obliczeń związek między masą ciała, przyspieszeniem i siłą oraz wzór na przyspieszenie i odczytuje dane z wykresu prędkości od czasu

 

 

2. Praca, moc, energia

 

 

Ocena

dopuszczająca

dostateczna

dobra

bardzo dobra

Uczeń:

• posługuje się pojęciem energii, podaje przykłady różnych jej form

• odróżnia pracę w sensie fizycznym od pracy w języku potocznym, wskazuje w otoczeniu przykłady wykonania pracy mechanicznej

• rozróżnia pojęcia: praca i moc

• porównuje moc różnych urządzeń

• posługuje się pojęciem energii mechanicznej, wyjaśnia na przykładach, kiedy ciało ma energię mechaniczną

• posługuje się pojęciem energii potencjalnej grawitacji (ciężkości)

• posługuje się pojęciem energii kinetycznej, wskazuje przykłady ciał mających energię kinetyczną, odróżnia energię kinetyczną od innych form energii

• wymienia rodzaje maszyn prostych, wskazuje odpowiednie przykłady

• opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego (prostego) doświadczenia, wyjaśnia rolę użytych przyrządów i wykonuje schematyczny rysunek obrazujący prosty układ doświadczalny

Uczeń:

• posługuje się pojęciami pracy i mocy oraz ich jednostkami w układzie SI

• interpretuje moc urządzenia o wartości 1 W

• posługuje się pojęciem energii mechanicznej jako sumy energii kinetycznej i potencjalnej

• stosuje zasadę zachowania energii mechanicznej do opisu jej przemian, np. analizując przemiany energii podczas swobodnego spadania ciała

• formułuje warunek równowagi dźwigni dwustronnej

• wyjaśnia zasadę działania dźwigni dwustronnej, wykonując odpowiedni schematyczny rysunek

• wyznacza masę ciała za pomocą dźwigni dwustronnej, innego ciała o znanej masie i linijki: mierzy długość, zapisuje wyniki pomiarów

• wykorzystuje warunek równowagi dźwigni dwustronnej do rozwiązywania prostych zadań obliczeniowych

Uczeń:

• wyjaśnia na przykładach, kiedy – mimo działania na ciało siły – praca jest równa zeru

opisuje związek pracy wykonanej podczas podnoszenia ciała na określoną wysokość (zmiany wysokości) ze zmianą energii potencjalnej ciała

• planuje doświadczenie związane z wyznaczeniem masy ciała za pomocą dźwigni dwustronnej: wybiera właściwe narzędzia pomiaru, przewiduje wyniki i teoretycznie je uzasadnia, szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku pomiaru masy danego ciała

• wykorzystuje warunek równowagi dźwigni dwustronnej do rozwiązywania zadań złożonych i nietypowych

• wskazuje maszyny proste w różnych urządzeniach, posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych, z Internetu), dotyczących praktycznego wykorzystania dźwigni dwustronnych jako elementów konstrukcyjnych różnych narzędzi i jako części maszyn

Uczeń:

• posługuje się pojęciem energii potencjalnej sprężystości

• posługuje się informacjami pochodzącymi z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych, z Internetu), dotyczących praktycznego wykorzystania wzajemnej zamiany energii potencjalnej i kinetycznej

• wykorzystuje zasadę zachowania energii mechanicznej do rozwiązywania złożonych zadań, np. dotyczących przemian energii ciała rzuconego pionowo

 

 

 

 


3. Termodynamika

 

Ocena

dopuszczająca

dostateczna

dobra

Bardzo dobra

Uczeń:

  wskazuje w otoczeniu przykłady zmiany energii wewnętrznej spowodowane wykonaniem pracy

  rozróżnia pojęcia: ciepło i temperatura

planuje pomiar temperatury, wybiera właściwy termometr, mierzy temperaturę

  wskazuje w otoczeniu przykłady zmiany energii wewnętrznej spowodowanej przekazaniem (wymianą) ciepła, podaje warunek przepływu ciepła

  rozróżnia przewodniki ciepła i izolatory, wskazuje przykłady ich wykorzystania w życiu codziennym

  jednakowym wzroście temperatury

  posługuje się tabelami wielkości fizycznych w celu odszukania ciepła właściwego, porównuje wartości ciepła właściwego różnych substancji

  rozróżnia zjawiska: topnienia, krzepnięcia, parowania, skraplania, wrzenia, sublimacji, resublimacji, wskazuje przykłady tych zjawisk w otoczeniu

  analizuje tabele temperatury topnienia i wrzenia substancji, posługuje się tabelami wielkości fizycznych w celu odszukania ciepła topnienia i ciepła parowania, porównuje te wartości dla różnych substancji

Uczeń:

  posługuje się pojęciami pracy, ciepła i energii wewnętrznej, podaje ich jednostki w układzie SI

  •analizuje jakościowo zmiany energii
wewnętrznej spowodowane wykonaniem
pracy i przepływem ciepła

  wyjaśnia, czym różnią się ciepło i temperatur

  formułuje I zasadę termodynamiki

  wymienia sposoby przekazywania energii
wewnętrznej, podaje przykłady

  wskazuje przykłady ich zastosowania

  przeprowadza doświadczenie związane z badaniem zależności ilości ciepła potrzebnego do ogrzania wody od przyrostu temperatury i masy ogrzewanej wody, wyznacza ciepło właściwe wody za pomocą czajnika elektrycznego lub grzałki o znanej mocy (przy założeniu braku strat), odczytuje moc czajnika lub grzałki, mierzy czas, masę i temperaturę, zapisuje wyniki i dane w formie tabeli

posługuje się pojęciem ciepła właściwego, interpretuje jego jednostkę w układzie SI

 

Uczeń:

wskazuje inne niż poznane na lekcji przykłady z życia codziennego, w których wykonywaniu pracy towarzyszy efekt cieplny

wyjaśnia związek między energią kinetyczną cząsteczek a temperaturą

odróżnia skale temperatur: Celsjusza i Kelvina, posługuje się nimi

wykorzystuje związki ΔEw = W i ΔEw = Q
oraz I zasadę termodynamiki do rozwiązywania prostych zadań związanych ze zmianą energii wewnętrznej

opisuje ruch cieczy i gazów w zjawisku konwekcji

planuje doświadczenie związane z badaniem zależności ilości ciepła potrzebnego do ogrzania ciała od przyrostu temperatury i masy ogrzewanego ciała oraz z wyznaczeniem ciepła właściwego wody za pomocą czajnika elektrycznego lub grzałki o znanej mocy (przy założeniu braku strat), wybiera właściwe narzędzia pomiaru, wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla wyniku doświadczenia, szacuje rząd wielkości spodziewanego wyniku

-wykorzystuje zależność Q = c · m · ΔT do rozwiązywania prostych zadań

 

Uczeń:

              posługuje się informacjami pochodzącymi
z analizy przeczytanych tekstów (w tym popularnonaukowych), dotyczących historii udoskonalania (ewolucji) silników cieplnych i tzw. perpetuum mobile (R) oraz na temat wykorzystania (w przyrodzie i w życiu codziennym) przewodnictwa cieplnego (przewodników i izolatorów ciepła), zjawiska konwekcji (np. prądy konwekcyjne) oraz promieniowania słonecznego (np. kolektory słoneczne)

  do rozwiązywania złożonych zadań obliczeniowych

  wyjaśnia, co dzieje się z energią pobieraną
(lub oddawaną) przez mieszaninę substancji w stanie stałym i ciekłym (np. wody i lodu) podczas topnienia (lub krzepnięcia) w stałej temperaturze, analizuje zmiany energii wewnętrznej

  do rozwiązywania zadań obliczeniowych wymagających zastosowania bilansu cieplnego