Gimnazjum Publiczne im. Jana Pawła II w Lubatowej

Biologia 2

Email Drukuj PDF

Wymagania z biologii na poszczególne oceny
Klasa 2 gimnazjum

Stopień celujący mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień bardzo dobry oraz:

  • Wykazują się wiadomościami i umiejętnościami wykraczającymi poza program nauczania biologii w klasie II gimnazjum.
  • Biorą udział w konkursach szkolnych i międzyszkolnych uzyskując dobre wyniki.
  • Organizują i biorą udział w akcjach propagujących ochronę środowiska i przyrody we własnym otoczeniu i w szkole.
  • Prowadzą i dokumentują prawidłowo własne obserwacje i doświadczenia (własne hodowle).
  • Korzystają z literatury poszerzającej ich wiedzę biologiczną (z czasopism, atlasów, encyklopedii, programów komputerowych i innych).

 

Stopień bardzo dobry mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień dobry oraz:

 

Układ pokarmowy.

  • Wyjaśniają związek między spożywaniem produktów białkowych a wzrostem ciała.
  • Porównują wartość energetyczną węglowodanów i tłuszczów.
  • Wyjaśniają skutki nadmiernego spożywania tłuszczów.
  • Wykazują kluczową rolę węgla dla istnienia życia.
  • Identyfikują podstawowe składniki pokarmowe z podstawowymi grupami związków chemicznych występujących w organizmach.
  • Analizują skutki niedoboru witamin, makroelementów i mikroelementów.
  • Omawiają rolę aminokwasów egzogennych w organizmie.
  • Omawiają znaczenie procesu trawienia.
  • Omawiają rolę poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego.
  • Opisują procesy trawienia we wszystkich odcinkach przewodu pokarmowego.
  • Wykazują zależność między higieną odżywiania się a profilaktyką chorób układu pokarmowego.
  • Przygotowują wystąpienie na temat chorób związanych z zaburzeniami w łaknieniu
    i przemianie materii.
  • Demonstrują i komentują udzielanie pierwszej pomocy w przypadku zakrztuszenia.

Układ krążenia.

  • Omawiają zasady transfuzji krwi.
  • Wyjaśniają mechanizm krzepnięcia krwi.
  • Rozpoznają elementy morfotyczne krwi na podstawie obserwacji mikroskopowej.
  • Rozpoznają poszczególne naczynia krwionośne na ilustracji.
  • Wykazują związek budowy naczyń krwionośnych z pełnionymi przez nie funkcjami.
  • Wykazują rolę zastawek w funkcjonowaniu serca.
  • Porównują wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego.
  • Przygotowują portfolio na temat chorób układu krwionośnego.
  • Demonstrują pierwszą pomoc w przypadku krwotoków.
  • Przygotowują wywiad z pracownikiem służby zdrowia na temat chorób układu krwionośnego.
  • Porównują układ limfatyczny i krwionośny.
  • Wyjaśniają mechanizm działania odporności swoistej.
  • Opisują rodzaje leukocytów.
  • Odróżniają działanie szczepionki od surowicy.
  • Przedstawiają znaczenie przeszczepów oraz zgody na transplantację narządów po śmierci.

 

Układ oddechowy.

  • Odróżniają głośnię i nagłośnię.
  • Demonstrują mechanizm modulacji głosu.
  • Interpretują wyniki doświadczenia na wykrywanie CO2 w powietrzu wydychanym.
  • Analizują proces wymiany gazowej w płucach i tkankach.
  • Opisują zależność między ilością mitochondriów a zapotrzebowaniem narządów na energię.
  • Przedstawiają graficznie zawartość gazów w powietrzu wdychanym i wydychanym.
  • Wykazują zależność między skażeniem środowiska a zachorowalnością na astmę.
  • Demonstrują zasady udzielania pierwszej pomocy w przypadku zatrzymania oddechu.

Układ wydalniczy.

  • Rozpoznają na modelu lub materiale świeżym warstwy budujące nerkę.
  • Omawiają rolę układu wydalniczego w utrzymaniu homeostazy organizmu.
  • Uzasadniają konieczność picia dużych ilości wody podczas leczenia schorzeń nerek.
  • Oceniają rolę dializy w ratowaniu życia.

Regulacja nerwowo-hormonalna.

  • Przedstawiają biologiczną rolę: hormonu wzrostu, tyroksyny, insuliny, adrenaliny, testosteronu, estrogenów.
  • Omawiają znaczenie swoistego działania hormonów.
  • Uzasadniają związek niedoboru insuliny z cukrzycą.
  • Tłumaczą rolę regulacji nerwowo-hormonalnej w utrzymaniu homeostazy.
  • Wyjaśniają sposób działania synapsy.
  • Charakteryzują funkcje somatycznego i autonomicznego układu nerwowego.
  • Porównują funkcje współczulnej i przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego.
  • Uzasadniają nadrzędną funkcję mózgowia w stosunku do pozostałych części układu nerwowego.
  • Dowodzą znaczenia odruchów w życiu człowieka.
  • Przedstawiają rolę odruchów warunkowych w uczeniu się.
  • Analizują przyczyny chorób układu nerwowego.
  • Analizują związek pomiędzy prawidłowym wysypianiem się a funkcjonowaniem organizmu.
  • Omawiają wpływ snu na procesy uczenia się i zapamiętywania oraz na odporność organizmu.

Narządy zmysłów.

  • Omawiają powstawanie obrazu na siatkówce.
  • Planują doświadczenie wykazujące reakcje tęczówki na różne natężenie światła.
  • Wyjaśniają mechanizm odbierania i rozpoznawania dźwięków.
  • Wskazują lokalizację receptorów słuchu i równowagi.
  • Wyjaśniają zasadę działania narządu równowagi.
  • Rozróżniają rodzaje soczewek korygujących wady wzroku.
  • Analizują, w jaki sposób nadmierny hałas może spowodować uszkodzenie słuchu.
  • Uzasadniają, że skóra jest narządem dotyku.
  • Analizują znaczenie wolnych zakończeń nerwowych w skórze.

Rozmnażanie i rozwój człowieka.

  • Uzasadniają, że główka plemnika jest właściwą gametą męską.
  • Wykazują zależność między produkcją hormonów płciowych a zmianami zachodzącymi w ciele mężczyzny.
  • Tworzą w dowolnej formie prezentację na temat dojrzewania.
  • Wykazują związek budowy komórki jajowej z pełnioną przez nią funkcją.
  • Omawiają zmiany hormonalne i zmiany w macicy zachodzące w trakcie cyklu miesiączkowym.
  • Analizują rolę ciałka żółtego.
  • Wymieniają zachowania mogące prowadzić do zakażenia HIV.
  • Oceniają naturalne i sztuczne metody antykoncepcji.
  • Przewidują indywidualne i społeczne skutki zakażenia wirusami HIV, HBV i HCV oraz HPV.
  • Analizują funkcje łożyska.
  • Uzasadniają konieczność przestrzegania zasad higieny przez kobiety w ciąży.
  • Omawiają mechanizm powstawania ciąży pojedynczej i mnogiej.
  • Analizują różnice między przekwitaniem a starością.
  • Przyporządkowują okresom rozwojowym zmiany zachodzące w organizmie.

Zdrowie a cywilizacja.

  • Wykazują wpływ środowiska życia na zdrowie.
  • Obliczają własne BMI.
  • Dowodzą, że stres jest przyczyną chorób cywilizacyjnych.
  • Uzasadniają, że nerwice są chorobami cywilizacyjnymi.
  • Uzasadniają konieczność okresowego wykonywania podstawowych badań kontrolnych.
  • Wyjaśniają, dlaczego nie należy bez wyraźnej potrzeby przyjmować leków ogólnodostępnych oraz dlaczego antybiotyki i inne leki należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Wykazują zależność między przyjmowaniem używek a powstawaniem nałogu.
  • Wykonują w dowolnej formie prezentację na temat profilaktyki uzależnień.

Stopień dobry mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień dostateczny oraz:

Układ pokarmowy.

  • Omawiają rolę składników pokarmowych w organizmie.
  • Określają znaczenie błonnika w prawidłowym funkcjonowaniu układu pokarmowego.
  • Uzasadniają konieczność systematycznego spożywania owoców i warzyw.
  • Porównują pokarmy pełnowartościowe i niepełnowartościowe.
  • Charakteryzują rolę tłuszczów w organizmie.
  • Wymieniają najważniejsze pierwiastki budujące ciała organizmów.
  • Charakteryzują rodzaje witamin.
  • Przedstawiają rolę i skutki niedoboru witamin A, C, B6, B12, kwasu foliowego, D.
  • Przedstawiają rolę i skutki niedoboru składników mineralnych (Mg, Fe, Ca).
  • Omawiają znaczenie makroelementów i mikroelementów w organizmie człowieka.
  • Charakteryzują zęby człowieka.
  • Omawiają funkcje poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego.
  • Lokalizują odcinki przewodu pokarmowego, wskazując odpowiednie miejsca na powierzchni ciała.
  • Objaśniają pojęcie „wartość energetyczna pokarmu”.
  • Wykazują zależność między dietą a czynnikami, które ją warunkują.
  • Charakteryzują choroby układu pokarmowego .

Układ krążenia.

  • Omawiają znaczenie krwi.
  • Charakteryzują elementy morfotyczne krwi.
  • Omawiają rolę hemoglobiny.
  • Porównują krwiobieg mały i duży.
  • Charakteryzują cel krwi płynącej w małym i dużym krwiobiegu.
  • Opisują mechanizm pracy serca.
  • Omawiają fazy pracy serca.
  • Mierzą koledze puls.
  • Podają prawidłowe ciśnienie krwi u zdrowego człowieka.
  • Analizują przyczyny chorób układu krwionośnego.
  • Charakteryzują objawy krwotoku żylnego i tętniczego.
  • Opisują rolę układu limfatycznego.
  • Omawiają rolę śledziony, grasicy i migdałków.
  • Omawiają rolę elementów układu odpornościowego.
  • Charakteryzują rodzaje odporności.
  • Wyjaśniają sposób działania HIV.

Układ oddechowy.

  • Wyróżniają drogi oddechowe i narządy wymiany gazowej.
  • Wykazują związek budowy elementów układu oddechowego z pełnionymi funkcjami.
  • Wyróżniają mechanizm wentylacji i oddychania komórkowego.
  • Wyjaśniają zależność między ilością oddechów a wysiłkiem.
  • Opisują dyfuzję O2 i CO2 zachodzącą w pęcherzykach płucnych.
  • Określają znaczenie oddychania wewnątrzkomórkowego.
  • Zapisują utlenianie glukozy równaniem reakcji chemicznej.
  • Omawiają rolę ATP w procesie utleniania biologicznego.
  • Podają objawy wybranych chorób układu oddechowego.
  • Wyjaśniają związek między wdychaniem powietrza przez nos a profilaktyką chorób układu oddechowego.

Układ wydalniczy.

  • Porównują wydalanie i defekację.
  • Omawiają na podstawie ilustracji proces powstawania moczu.
  • Omawiają przyczyny chorób układu wydalniczego.

Regulacja nerwowo-hormonalna.

  • Określają cechy hormonów.
  • Przyporządkowują nazwy gruczołów do wytwarzanych przez nie hormonów.
  • Omawiają antagonistyczne działanie hormonów insuliny i glukagonu.
  • Interpretują skutki nadmiaru i niedoboru hormonów.
  • Opisują funkcje układu nerwowego.
  • Porównują działanie układu nerwowego i hormonalnego.
  • Wykazują związek budowy komórki nerwowej z pełnioną funkcją.
  • Omawiają działanie ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.
  • Opisują budowę rdzenia kręgowego.
  • Objaśniają na ilustracji budowę mózgowia.
  • Wyjaśniają różnice między odruchem warunkowym a bezwarunkowym.
  • Charakteryzują odruchy warunkowe i bezwarunkowe.
  • Przedstawiają graficznie drogę impulsu nerwowego w łuku odruchowym.
  • Wyjaśniają dodatni i ujemny wpływ stresu na funkcjonowanie organizmu.
  • Opisują przyczyny nerwic.
  • Rozpoznają cechy depresji.

Narządy zmysłów.

  • Określają funkcje aparatu ochronnego i gałki ocznej.
  • Wykazują związek budowy elementów oka z pełnionymi przez nie funkcjami.
  • Opisują drogę światła w oku.
  • Wskazują lokalizację receptorów wzroku.
  • Ilustrują za pomocą prostego rysunku drogę światła w oku.
  • Charakteryzują funkcje poszczególnych elementów ucha.
  • Omawiają funkcje ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego.
  • Charakteryzują wady wzroku.
  • Wyjaśniają, na czym polega daltonizm i astygmatyzm.
  • Charakteryzują choroby oczu.
  • Omawiają sposób korygowania wad wzroku.
  • Wskazują miejsce położenia kubków smakowych.

Rozmnażanie i rozwój człowieka.

  • Charakteryzują męskie pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe.
  • Charakteryzują żeńskie pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe.
  • Opisują funkcje wewnętrznych narządów rozrodczych.
  • Interpretują ilustracje przebiegu cyklu miesiączkowego.
  • Wyjaśniają konieczność regularnych wizyt u ginekologa.
  • Przyporządkowują chorobom ich charakterystyczne objawy.
  • Porównują naturalne i sztuczne metody planowania rodziny.
  • Charakteryzują funkcje błon płodowych.
  • Charakteryzują okres rozwoju płodowego.
  • Wyjaśniają przyczyny zmian zachodzących w organizmie kobiety podczas ciąży.
  • Charakteryzują etapy porodu.
  • Charakteryzują wskazane okresy rozwojowe.
  • Przedstawiają cechy i przebieg fizycznego, psychicznego i społecznego dojrzewania człowieka.

Zdrowie a cywilizacja.

  • Charakteryzują czynniki wpływające na zdrowie.
  • Przedstawiają znaczenie pojęć „zdrowie” i „choroba”.
  • Rozróżniają zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne.
  • Wymieniają najważniejsze choroby człowieka wywoływane przez wirusy, bakterie, protisty i pasożyty zwierzęce oraz przedstawiają zasady profilaktyki tych chorób.
  • Podają kryterium podziału na choroby zakaźne i cywilizacyjne.
  • Podają przykłady szczepień obowiązkowych i nieobowiązkowych.
  • Wyjaśniają przyczyny powstawania chorób społecznych.
  • Opisują wpływ palenia tytoniu na zdrowie.
  • Omawiają skutki działania alkoholu na funkcjonowanie organizmu.
  • Wyjaśniają mechanizm powstawania uzależnień.
  • Wyjaśniają znaczenie profilaktyki uzależnień.
  • Wyjaśniają, jak uniknąć uzależnień.

Stopień dostateczny mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień dopuszczający oraz:

Układ pokarmowy.

  • Klasyfikują składniki odżywcze na budulcowe i energetyczne.
  • Określają aminokwasy jako cząsteczki budulcowe białek.
  • Rozróżniają witaminy rozpuszczalne w wodzie i w tłuszczach.
  • Opisują rolę wody w organizmie.
  • Opisują rolę poszczególnych rodzajów zębów.
  • Wskazują odcinki przewodu pokarmowego na planszy lub modelu.
  • Rozpoznają wątrobę i trzustkę na schemacie.
  • Lokalizują wątrobę i trzustkę na własnym ciele.
  • Wskazują grupy pokarmów na piramidzie żywieniowej.
  • Przewidują skutki złego odżywiania się.
  • Wyjaśniają, dlaczego należy stosować dietę zróżnicowaną i dostosowaną do potrzeb organizmu (wiek, stan zdrowia, tryb życia, aktywność fizyczna, pora roku itp.).
  • Określają przyczyny chorób układu pokarmowego.
  • Omawiają zasady udzielania pierwszej pomocy w przypadku zakrztuszenia.

Układ krążenia.

  • Omawiają funkcje krwi.
  • Wskazują uniwersalnego dawcę i biorcę.
  • Przedstawiają społeczne znaczenie krwiodawstwa.
  • Omawiają funkcje wybranego naczynia krwionośnego.
  • Porównują budowę i funkcje żył, tętnic i naczyń włosowatych.
  • Opisują funkcje zastawek żylnych.
  • Rozpoznają elementy budowy serca i naczynia krwionośnego na schemacie (ilustracji z podręcznika).
  • Wyjaśniają, czym jest puls.
  • Odczytują wyniki badania laboratoryjnego.
  • Wymieniają czynniki wpływające korzystnie na funkcjonowanie układu krwionośnego.
  • Przedstawiają znaczenie aktywności fizycznej i prawidłowej diety dla właściwego. funkcjonowania układu krążenia.
  • Opisują budowę układu limfatycznego.
  • Omawiają rolę węzłów chłonnych.
  • Wyróżniają odporność swoistą i nieswoistą, czynną i bierną, naturalną i sztuczną.
  • Wyjaśniają, że AIDS jest chorobą wywołaną przez HIV.
  • Wyjaśniają, na czym polega transplantacja narządów.
  • Podają przykłady narządów, które można przeszczepiać.

Układ oddechowy.

  • Omawiają funkcje elementów układu oddechowego.
  • Opisują rolę nagłośni.
  • Wskazują różnice w ruchach klatki piersiowej i przepony podczas wdechu i wydechu.
  • Przedstawiają rolę krwi w transporcie gazów oddechowych.
  • Obliczają ilość wdechów i wydechów przed i po wysiłku.
  • Zapisują słownie równanie reakcji chemicznej ilustrujące utlenianie glukozy.
  • Omawiają zawartość gazów w powietrzu wdychanym i wydychanym.
  • Wskazują źródła infekcji górnych i dolnych dróg układu oddechowego.
  • Określają sposoby zapobiegania chorobom układu oddechowego.
  • Opisują przyczyny astmy.
  • Omawiają zasady postępowania w przypadku utraty oddechu.

Układ wydalniczy.

  • Wyjaśniają pojęcia „wydalanie” i „defekacja”.
  • Wymieniają drogi wydalania zbędnych produktów przemiany materii.
  • Uzasadniają konieczność regularnego opróżniania pęcherza moczowego.
  • Omawiają na ilustracji przebieg dializy.

Regulacja nerwowo-hormonalna.

  • Klasyfikują gruczoły na wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego.
  • Wyjaśniają pojęcie „gruczoł dokrewny”.
  • Wyjaśniają, czym są hormony.
  • Wyjaśniają pojęcie „równowaga hormonalna”.
  • Podają przyczyny cukrzycy.
  • Opisują elementy budowy komórki nerwowej.
  • Wskazują przebieg bodźca nerwowego na ilustracji neuronu.
  • Wyróżniają somatyczny i autonomiczny układ nerwowy.
  • Określają mózgowie jako jednostkę nadrzędną w stosunku do pozostałych części układu nerwowego.
  • Wskazują elementy budowy rdzenia kręgowego na ilustracji.
  • Wyróżniają włókna czuciowe i ruchowe.
  • Opisują na ilustracji drogę impulsu nerwowego w łuku odruchowym.
  • Odróżniają odruchy warunkowe i bezwarunkowe.
  • Wymieniają sposoby radzenia sobie ze stresem.
  • Wymieniają przykłady chorób układu nerwowego.
  • Przyporządkowują chorobom układu nerwowego charakterystyczne objawy.

Narządy zmysłów.

  • Opisują funkcje elementów aparatu ochronnego oka.
  • Wyjaśniają pojęcie „akomodacja”.
  • Omawiają znaczenie adaptacji oka.
  • Wyróżniają ucho zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne.
  • Wskazują położenie narządu równowagi.
  • Rozpoznają krótkowzroczność i dalekowzroczność na ilustracji.
  • Definiują hałas jako czynnik powodujący głuchotę.
  • Opisują kubki smakowe jako właściwy narząd smaku.

Rozmnażanie i rozwój człowieka.

  • Rysują schematycznie i opisuje plemnika.
  • Omawiają proces powstawania nasienia.
  • Określają funkcję testosteronu.
  • Opisują funkcje żeńskiego układu rozrodczego.
  • Wskazują w cyklu miesiączkowym dni płodne i niepłodne.
  • Definiują jajnik jako miejsce powstawania komórki jajowej.
  • Wskazują kontakty płciowe jako potencjalne źródło zakażenia układu rozrodczego.
  • Przyporządkowują chorobom źródła zakażenia.
  • Wyjaśniają różnicę między nosicielstwem HIV a chorobą AIDS.
  • Wymieniają drogi zakażenia wirusami HIV, HBV i HCV oraz HPV oraz omawia zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez te wirusy.
  • Przedstawiają podstawowe zasady profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową.
  • Porządkują etapy rozwoju zarodka od zapłodnienia do zagnieżdżenia.
  • Wyjaśniają pojęcie „zapłodnienie”.
  • Omawiają zasady higieny zalecane dla kobiet ciężarnych.
  • Podają czas trwania ciąży.
  • Omawiają wpływ różnych czynników na prawidłowy rozwój zarodka i płodu.
  • Określają zmiany rozwojowe u swoich rówieśników.
  • Opisują objawy starzenia się organizmu.

Zdrowie a cywilizacja.

  • Opisują zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne.
  • Podają przykłady wpływu środowiska na życie i zdrowie ludzi.
  • Przedstawiają znaczenie aktywności fizycznej dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.
  • Przedstawiają podstawowe zasady profilaktyki chorób nowotworowych.
  • Klasyfikują podaną chorobę do grupy chorób cywilizacyjnych lub zakaźnych.
  • Omawiają znaczenie szczepień ochronnych.
  • Wskazują alergie jako skutek zanieczyszczenia środowiska.
  • Wskazują metody zapobiegania chorobom cywilizacyjnym.
  • Opisują MONAR jako miejsce, gdzie można uzyskać pomoc w leczeniu uzależnień.

Stopień dopuszczający mogą otrzymać uczniowie, którzy:

Układ pokarmowy.

  • Wymieniają podstawowe składniki pokarmowe.
  • Wymieniają produkty spożywcze zawierające białko.
  • Podają źródła węglowodanów.
  • Wyliczają pokarmy zawierające tłuszcze.
  • Omawiają rolę trzech witamin rozpuszczalnych w wodzie i dwóch rozpuszczalnych w tłuszczach.
  • Podają rolę dwóch makroelementów.
  • Wymieniają po trzy makroelementy i mikroelementy.
  • Wyjaśniają, na czym polega trawienie.
  • Wymieniają rodzaje zębów u człowieka.
  • Podają funkcje wątroby i trzustki.
  • Podają nazwy procesów zachodzących w poszczególnych odcinkach przewodu pokarmowego.
  • Wymieniają czynniki, od których zależy rodzaj diety.
  • Określają zasady zdrowego żywienia.
  • Wymieniają choroby układu pokarmowego.

Układ krążenia.

  • Podają nazwy elementów morfotycznych krwi.
  • Wymieniają grupy krwi.
  • Wyliczają składniki biorące udział w krzepnięciu krwi.
  • Wymieniają narządy, w których przemieszcza się krew.
  • Omawiają na ilustracji mały i duży obieg krwi.
  • Wskazują na sobie położenie serca.
  • Wymieniają elementy budowy serca.
  • Wymieniają choroby układu krwionośnego.
  • Omawiają pierwszą pomoc w wypadku krwawień i krwotoków.
  • Wymieniają cechy układu limfatycznego.
  • Wymieniają narządy układu limfatycznego.
  • Wymieniają elementy układu odpornościowego.
  • Definiują szczepionkę i surowicę jako czynniki odpowiadające za odporność nabytą.

Układ oddechowy.

  • Wymieniają odcinki układu oddechowego.
  • Definiują płuca jako miejsce wymiany gazowej.
  • Wymieniają narządy biorące udział w procesie wentylacji.
  • Demonstrują na sobie mechanizm wdechu i wydechu.
  • Definiują mitochondrium jako miejsce oddychania wewnątrzkomórkowego.
  • Wskazują ATP jako nośnik energii.
  • Definiują kichanie i kaszel jako reakcje obronne organizmu.
  • Wymieniają kilka chorób układu oddechowego.

Układ wydalniczy.

  • Wymieniają przykłady substancji, które są wydalane przez organizm człowieka.
  • Wskazują miejsce powstawania moczu pierwotnego na modelu lub ilustracji.
  • Wymieniają choroby układu wydalniczego.
  • Określają dzienne zapotrzebowanie organizmu człowieka na wodę.

Regulacja nerwowo-hormonalna.

  • Wymieniają gruczoły dokrewne i wydzielane przez nie hormony.
  • Wskazują na ilustracji położenie najważniejszych gruczołów dokrewnych.
  • Wymieniają skutki nadmiaru i niedoboru hormonu wzrostu.
  • Wymieniają funkcje układu nerwowego.
  • Wymieniają elementy budowy ośrodkowego układu nerwowego i obwodowego układu nerwowego.
  • Rozpoznają na ilustracji ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy.
  • Wskazują na ilustracji najważniejsze elementy mózgowia.
  • Wymieniają mózgowie i rdzeń kręgowy jako narządy ośrodkowego układu nerwowego.
  • Wymieniają rodzaje nerwów obwodowych.
  • Podają po trzy przykłady odruchów warunkowych i bezwarunkowych.
  • Wymieniają czynniki powodujące stres.
  • Podają przykłady trzech chorób spowodowanych stresem.

Narządy zmysłów.

  • Omawiają znaczenie zmysłów w życiu człowieka.
  • Rozróżniają w narządzie wzroku aparat ochronny i gałkę oczną.
  • Wymieniają elementy stanowiące aparat ochronny oka.
  • Rozpoznają na ilustracji elementy budowy oka.
  • Omawiają funkcje elementów budowy oka.
  • Rozpoznaje na ilustracji elementy budowy ucha.
  • Wymieniają funkcje poszczególnych odcinków ucha.
  • Wymieniają wady wzroku.
  • Omawiają przyczyny powstawania wad wzroku.
  • Omawiają zasady higieny oczu.
  • Wymieniają choroby oczu i uszu.
  • Przedstawiają rolę zmysłu smaku, powonienia i dotyku.
  • Wskazują rozmieszczenie receptorów dotyku, smaku i powonienia.
  • Wymieniają podstawowe smaki.
  • Wyliczają bodźce odbierane przez skórę.

Rozmnażanie i rozwój człowieka.

  • Wymieniają męskie narządy rozrodcze i ich funkcje.
  • Wymieniają męskie cechy płciowe.
  • Wskazują na ilustracji narządy męskiego układu rozrodczego.
  • Wymieniają wewnętrzne narządy rozrodcze.
  • Wskazują na ilustracji wewnętrzne narządy żeńskiego układu rozrodczego.
  • Wyliczają zewnętrzne żeńskie narządy płciowe.
  • Wymieniają żeńskie hormony płciowe.
  • Wymieniają kolejne fazy cyklu miesiączkowego.
  • Wymieniają choroby układu rozrodczego.
  • Wymieniają naturalne i sztuczne metody planowania rodziny.
  • Wymieniają nazwy błon płodowych.
  • Podają, jak długo trwa rozwój płodowy.
  • Wymieniają zmiany zachodzące w organizmie kobiety podczas ciąży.
  • Wyliczają etapy życia człowieka.
  • Wymieniają rodzaje dojrzałości.
  • Wymieniają różnice w tempie dojrzewania dziewcząt i chłopców.

Zdrowie a cywilizacja.

  • Omawiają wpływ trybu życia na stan zdrowia.
  • Podają przykłady trzech chorób zakaźnych i czynniki, które je wywołują.
  • Wymieniają choroby cywilizacyjne.
  • Wymieniają najczęstsze przyczyny nowotworów.
  • Podają przykłady używek.
  • Przedstawiają negatywny wpływ na zdrowie człowieka niektórych substancji psychoaktywnych oraz nadużywania kofeiny i niektórych leków (zwłaszcza oddziałujących na psychikę).