Gimnazjum Publiczne im. Jana Pawła II w Lubatowej

Chemia 3

Email Drukuj PDF

Wymagania z chemii na poszczególne oceny
Klasa 3 gimnazjum

Stopień celujący mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień bardzo dobry oraz:

 

Węgiel i jego związki z wodorem.

  • Potrafią wykryć obecność węgla i wodoru w związkach organicznych.
  • Wyjaśniają pojęcie piroliza metanu.
  • Wyjaśniają pojęcie destylacja frakcjonowana ropy naftowej.
  • Wymieniają produkty destylacji frakcjonowanej ropy naftowej.
  • Określają właściwości i zastosowania produktów destylacji frakcjonowanej ropy naftowej.
  • Omawiają jakie skutki dla środowiska przyrodniczego, ma wydobywanie i wykorzystywanie ropy naftowej.
  • Wyjaśniają pojęcia: izomeria, izomery.
  • Wyjaśniają pojęcie kraking.
  • Zapisują równanie reakcji podstawienia (substytucji).
  • Charakteryzują tworzywa sztuczne.
  • Podają właściwości i zastosowania wybranych tworzyw sztucznych.
  • Wymieniają przykładowe oznaczenia opakowań wykonanych z polietylenu.

Pochodne węglowodorów.

  • Wyjaśniają pojęcie tiole.
  • Opisują właściwości i zastosowania wybranych alkoholi.
  • Określają właściwości i zastosowania wybranych kwasów karboksylowych.
  • Zapisują równania reakcji chemicznych zachodzących w twardej wodzie po dodaniu mydła sodowego.
  • Wyjaśniają pojęcie hydroksykwasy.
  • Wymieniają zastosowania aminokwasów.
  • Zapisują równania reakcji hydrolizy estru o podanej nazwie lub wzorze.
  • Wyjaśniają, co to jest hydroliza estru.

Związki chemiczne o znaczeniu biologicznym.

  • Zapisują równania reakcji otrzymywania i zmydlania, np. tristearynianu glicerolu.
  • Potrafią zbadać skład pierwiastkowy białek i cukru.
  • Wyjaśniają pojęcie galaktoza.
  • Udowadniają doświadczalnie, że glukoza ma właściwości redukujące.
  • Przeprowadzają próbę Trommera i próbę Tollensa.
  • Definiują pojęcia: hipoglikemia, hiperglikemia.
  • Projektują doświadczenie umożliwiające odróżnienie tłuszczu od substancji tłustej (próba akroleinowa).
  • Opisują na czym polega próba akroleinowa.
  • Wyjaśniają pojęcie uzależnienia.
  • Wymieniają rodzaje uzależnień.
  • Opisują szkodliwy wpływ niektórych substancji uzależniających na organizm człowieka.
  • Opisują substancje powodujące uzależnienia oraz skutki uzależnień.
  • Wyjaśniają skrót NNKT.
  • Opisują proces utwardzania tłuszczów.
  • Opisują hydrolizę tłuszczów.
  • Wyjaśniają, na czym polega efekt Tyndalla.

 

 

Stopień bardzo dobry mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień dobry oraz:

 

Węgiel i jego związki z wodorem.

  • Wyjaśniają wpływ wiązania wielokrotnego w cząsteczce węglowodoru na jego reaktywność chemiczną.
  • Zapisują równania reakcji przyłączania (np. bromowodoru, wodoru, chloru) do węglowodorów zawierających wiązanie wielokrotne.
  • Określają produkty polimeryzacji etynu.
  • Projektują doświadczenia chemiczne.
  • Stosują zdobytą wiedzę w złożonych zadaniach.

Pochodne węglowodorów.

  • Proponują doświadczenie chemiczne do podanego tematu.
  • Formułują wnioski z doświadczeń chemicznych.
  • Przeprowadzają doświadczenia chemiczne.
  • Zapisują wzory dowolnych alkoholi i kwasów karboksylowych.
  • Zapisują równania reakcji chemicznych dla alkoholi, kwasów karboksylowych o wyższym stopniu trudności (np. więcej niż 5 atomów węgla w cząsteczce) (dla alkoholi i kwasów karboksylowych).
  • Wyjaśniają zależność między długością łańcucha węglowego a stanem skupienia i reaktywnością chemiczną alkoholi oraz kwasów karboksylowych.
  • Zapisują równania reakcji otrzymywania estru o podanej nazwie lub podanym wzorze.
  • Projektują doświadczenie chemiczne umożliwiające otrzymanie estru o podanej nazwie.
  • Opisują właściwości estrów w kontekście ich zastosowań.
  • Przewidują produkty reakcji chemicznej.
  • Identyfikują poznane substancje.
  • Dokładnie omawiają reakcję estryfikacji.
  • Omawiają różnicę między reakcją estryfikacji a reakcją zobojętniania.
  • Zapisują równania reakcji chemicznych w postaci cząsteczkowej, jonowej oraz skróconej jonowej.
  • Analizują konsekwencje istnienia dwóch grup funkcyjnych w cząsteczce aminokwasu.
  • Zapisują równanie reakcji tworzenia dipeptydu.
  • Wyjaśniają mechanizm powstawania wiązania peptydowego.
  • Potrafią wykorzystać swoją wiedzę do rozwiązywania złożonych zadań.

Związki chemiczne o znaczeniu biologicznym.

  • Podają wzór tristearynianu glicerolu.
  • Projektują doświadczenia chemiczne umożliwiające wykrycie białka.
  • Określają, na czym polega wysalanie białka.
  • Definiują pojęcie izomery.
  • Wyjaśniają, dlaczego skrobia i celuloza są polisacharydami.
  • Wyjaśniają, co to są dekstryny.
  • Omawiają hydrolizę skrobi.
  • Planują i przeprowadzają reakcje weryfikujące postawioną hipotezę.
  • Identyfikują poznane substancje.

Stopień dobry mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień dostateczny oraz:

Węgiel i jego związki z wodorem.

  • Tworzą wzór ogólny szeregu homologicznego alkanów (na podstawie wzorów trzech kolejnych alkanów).
  • Proponują, jak doświadczalnie wykryć produkty spalania węglowodorów.
  • Zapisują równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego alkanów, alkenów, alkinów.
  • Zapisują równania reakcji otrzymywania etenu i etynu.
  • Odczytują podane równania reakcji chemicznej.
  • Zapisują równania reakcji etenu i etynu z bromem, polimeryzacji etenu.
  • Opisują rolę katalizatora w reakcji chemicznej.
  • Wyjaśniają zależność między długością łańcucha węglowego a właściwościami (np. stanem skupienia, lotnością, palnością) alkanów.
  • Wyjaśniają, co jest przyczyną większej reaktywności chemicznej węglowodorów. nienasyconych w porównaniu z węglowodorami nasyconymi.
  • Opisują właściwości i zastosowania polietylenu.
  • Projektują doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie węglowodorów nasyconych od nienasyconych.
  • Opisują przeprowadzane doświadczenia chemiczne.

Pochodne węglowodorów.

  • Wyjaśniają, dlaczego alkohol etylowy wykazuje odczyn obojętny.
  • Wyjaśniają, w jaki sposób tworzy się nazwę systematyczną glicerolu.
  • Zapisują równania reakcji spalania alkoholi.
  • Podają nazwy zwyczajowe i systematyczne kwasów karboksylowych.
  • Wyjaśniają, dlaczego wyższe kwasy karboksylowe nazywa się kwasami tłuszczowymi.
  • Porównują właściwości kwasów organicznych i nieorganicznych.
  • Porównują właściwości kwasów karboksylowych.
  • Podają metodę otrzymywania kwasu octowego.
  • Wyjaśniają proces fermentacji octowej.
  • Opisują równania reakcji chemicznych dla kwasów karboksylowych.
  • Podają nazwy soli kwasów organicznych.
  • Określają miejsce występowania wiązania podwójnego w cząsteczce kwasu oleinowego.
  • Projektują doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie kwasów oleinowego od palmitynowego lub stearynowego.
  • Zapisują równania reakcji chemicznych prostych kwasów karboksylowych z alkoholami monohydroksylowymi.
  • Zapisują równania reakcji otrzymywania podanych estrów.
  • Tworzą wzory estrów na podstawie podanych nazw kwasów i alkoholi.
  • Zapisują wzory poznanej aminy i aminokwasu.
  • Opisują budowę, właściwości fizyczne i chemiczne aminokwasów na przykładzie glicyny.
  • Opisują przeprowadzone doświadczenia chemiczne.

Związki chemiczne o znaczeniu biologicznym.

  • Podają wzór ogólny tłuszczów.
  • Omawiają różnice w budowie tłuszczów stałych i ciekłych.
  • Wyjaśniają, dlaczego olej roślinny odbarwia wodę bromową.
  • Definiują pojęcia: peptydy, zol, żel, koagulacja, peptyzacja.
  • Wyjaśniają, co to znaczy, że sacharoza jest disacharydem.
  • Porównują budowę cząsteczek skrobi i celulozy.
  • Wymieniają różnice we właściwościach fizycznych skrobi i celulozy.
  • Zapisują poznane równania reakcji hydrolizy sacharydów.
  • Definiują pojęcie wiązanie peptydowe.
  • Projektują doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie tłuszczu nienasyconego od nasyconego.
  • Planują doświadczenia chemiczne umożliwiające badanie właściwości omawianych związków chemicznych.
  • Opisują przeprowadzane doświadczenia chemiczne.
  • Opisują znaczenie i zastosowania skrobi, celulozy oraz innych poznanych związków chemicznych.

 

Stopień dostateczny mogą otrzymać uczniowie, którzy spełniają kryteria na stopień dopuszczający oraz:

Węgiel i jego związki z wodorem.

  • Wyjaśniają pojęcie szereg homologiczny.
  • Podają zasady tworzenia nazw alkenów i alkinów na podstawie nazw alkanów.
  • Zapisują wzory sumaryczne, strukturalne i półstrukturalne oraz podaje nazwy alkanów, alkenów i alkinów.
  • Budują model cząsteczki metanu, etenu, etynu.
  • Wyjaśniają różnicę między spalaniem całkowitym a niecałkowitym.
  • Opisują właściwości fizyczne oraz chemiczne (spalanie) metanu, etanu, etenu i etynu.
  • Zapisują i odczytują równania reakcji spalania metanu, etenu i etynu.
  • Podają sposoby otrzymywania etenu i etynu.
  • Porównują budowę etenu i etynu.
  • Wyjaśniają, na czym polegają reakcje przyłączania i polimeryzacji.
  • Wyjaśniają, jak doświadczalnie odróżnić węglowodory nasycone od nienasyconych.
  • Określają, od czego zależą właściwości węglowodorów.
  • Wykonują proste obliczenia dotyczące węglowodorów.

Pochodne węglowodorów.

  • Zapisują nazwy i wzory omawianych grup funkcyjnych.
  • Zapisują wzory i wymienia nazwy alkoholi.
  • Zapisują wzory sumaryczny i strukturalny glicerolu.
  • Uzasadniają stwierdzenie, że alkohole i kwasy karboksylowe tworzą szeregi homologiczne.
  • Podają odczyn roztworu alkoholu.
  • Opisują fermentację alkoholową.
  • Zapisują równania reakcji spalania etanolu.
  • Podają przykłady kwasów organicznych występujących w przyrodzie i wymienia ich zastosowania.
  • Tworzą nazwy prostych kwasów karboksylowych (do 5 atomów węgla w cząsteczce) oraz zapisują ich wzory sumaryczne i strukturalne.
  • Podają właściwości kwasów metanowego (mrówkowego) i etanowego (octowego).
  • Omawiają dysocjację jonową kwasów karboksylowych.
  • Zapisują równania reakcji spalania, reakcji dysocjacji jonowej, reakcji z:  metalami, tlenkami metali i zasadami kwasów metanowego i etanowego.
  • Podają nazwy soli pochodzących od kwasów metanowego i etanowego.
  • Podają nazwy wyższych kwasów karboksylowych.
  • Zapisują wzory sumaryczne kwasów palmitynowego, stearynowego i oleinowego.
  • Opisują, jak doświadczalnie udowodnić, że dany kwas karboksylowy jest kwasem nienasyconym.
  • Podają przykłady estrów.
  • Tworzą nazwy estrów pochodzących od podanych nazw kwasów i alkoholi (proste przykłady).
  • Wyjaśniają, na czym polega reakcja estryfikacji.
  • Określają sposób otrzymywania wskazanego estru, np. octanu etylu.
  • Wymieniają właściwości fizyczne octanu etylu.
  • Opisują budowę i właściwości amin na przykładzie metyloaminy.
  • Zapisują wzór najprostszej aminy.
  • Opisują negatywne skutki działania etanolu na organizm ludzki.
  • Zapisują obserwacje do wykonywanych doświadczeń chemicznych.

Związki chemiczne o znaczeniu biologicznym.

  • Wyjaśniają rolę składników żywności w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu.
  • Definiują pojęcie: tłuszcze.
  • Opisują właściwości fizyczne tłuszczów.
  • Opisują właściwości białek.
  • Opisują właściwości fizyczne glukozy, sacharozy, skrobi i celulozy..
  • Wymieniają czynniki powodujące koagulację białek.
  • Opisują różnice w przebiegu denaturacji i koagulacji białek.
  • Określają wpływ oleju roślinnego na wodę bromową.
  • Omawiają budowę glukozy.
  • Zapisują za pomocą wzorów sumarycznych równanie reakcji sacharozy z wodą.
  • Określają przebieg reakcji hydrolizy skrobi.
  • Wykrywają obecność skrobi i białka w różnych produktach spożywczych.

Stopień dopuszczający mogą otrzymać uczniowie, którzy:

Węgiel i jego związki z wodorem.

  • Podają kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną.
  • Określają, czym zajmuje się chemia organiczna.
  • Definiują pojęcie węglowodory.
  • Wymieniają naturalne źródła węglowodorów.
  • Stosują zasady BHP w pracy z gazem ziemnym oraz produktami przeróbki ropy naftowej.
  • Opisują budowę i występowanie metanu.
  • Podają wzory sumaryczny i strukturalny metanu.
  • Opisują właściwości fizyczne i chemiczne metanu.
  • Opisują, na czym polegają spalanie całkowite i niecałkowite.
  • Zapisują równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego metanu.
  • Definiują pojęcie szereg homologiczny.
  • Podają wzory sumaryczne i strukturalne etenu i etynu.
  • Opisują najważniejsze właściwości etenu i etynu.
  • Definiują pojęcia: polimeryzacja, monomer i polimer.
  • Opisują najważniejsze zastosowania etenu i etynu.
  • Definiują pojęcia węglowodory nasycone i węglowodory nienasycone.
  • Klasyfikują alkany do węglowodorów nasyconych, a alkeny i alkiny do nienasyconych.
  • Określają wpływ węglowodorów nasyconych i nienasyconych na wodę bromową (lub rozcieńczony roztwór manganianu(VII) potasu).
  • Podają wzory ogólne szeregów homologicznych alkanów, alkenów i alkinów.
  • Przyporządkowują dany węglowodór do odpowiedniego szeregu homologicznego.
  • Odróżniają wzór sumaryczny od wzorów strukturalnego i półstrukturalnego.
  • Zapisują wzory sumaryczne i nazwy alkanu, alkenu i alkinu o podanej liczbie atomów węgla (do pięciu atomów węgla w cząsteczce).
  • Zapisują wzory strukturalne i półstrukturalne (proste przykłady) węglowodorów.

Pochodne węglowodorów.

  • Dowodzą, że alkohole, kwasy karboksylowe, estry, aminy, aminokwasy są pochodnymi węglowodorów.
  • Opisują budowę pochodnych węglowodorów (grupa węglowodorowa + grupa funkcyjna).
  • Wymieniają pierwiastki chemiczne wchodzące w skład pochodnych węglowodorów.
  • Klasyfikują daną substancję organiczną do odpowiedniej grupy związków chemicznych.
  • Określają, co to jest grupa funkcyjna.
  • Zaznaczają grupy funkcyjne w alkoholach, kwasach karboksylowych, estrach, aminach i aminokwasach i podaje ich nazwy.
  • Zapisują wzory ogólne alkoholi, kwasów karboksylowych i estrów.
  • Zapisują wzory sumaryczne i strukturalne prostych alkoholi monohydroksylowych i kwasów karboksylowych (do 2 atomów węgla w cząsteczce) oraz tworzą ich nazwy.
  • Zaznaczają we wzorze kwasu karboksylowego resztę kwasową.
  • Określają, co to są nazwy zwyczajowe i systematyczne.
  • Wymieniają reguły tworzenia nazw systematycznych związków organicznych.
  • Podają nazwy zwyczajowe omawianych kwasów karboksylowych (mrówkowy, octowy).
  • Opisują najważniejsze właściwości metanolu, etanolu, glicerolu oraz kwasów etanowego i metanowego.
  • Zapisują równanie reakcji spalania metanolu.
  • Opisują podstawowe zastosowania etanolu i kwasu etanowego.
  • Dokonują podziału alkoholi na monohydroksylowe, polihydroksylowe oraz kwasów karboksylowych na nasycone i nienasycone.
  • Określają, co to są alkohole polihydroksylowe.
  • Wymieniają dwa najważniejsze kwasy tłuszczowe.
  • Opisują właściwości długołańcuchowych kwasów karboksylowych (kwasów tłuszczowych: stearynowego i oleinowego).
  • Definiują pojęcie mydła.
  • Wymieniają związki chemiczne, będące substratami reakcji estryfikacji.
  • Definiują pojęcie estry.
  • Wymieniają przykłady występowania estrów w przyrodzie.
  • Opisują zagrożenia związane z alkoholami (metanol, etanol).
  • Znają toksyczne właściwości poznanych substancji.
  • Określają, co to są aminy i aminokwasy.
  • Podają przykłady występowania amin i aminokwasów.

Związki chemiczne o znaczeniu biologicznym.

  • Wymieniają główne pierwiastki chemiczne wchodzące w skład organizmu człowieka.
  • Wymieniają podstawowe składniki żywności oraz miejsce ich występowania.
  • Wymieniają miejsca występowanie celulozy i skrobi w przyrodzie.
  • Określają, co to są makroelementy i mikroelementy.
  • Wymieniają pierwiastki chemiczne, które wchodzą w skład tłuszczów, sacharydów i białek.
  • Klasyfikują tłuszcze ze względu na pochodzenie, stan skupienia i charakter chemiczny.
  • Wymieniają rodzaje białek.
  • Klasyfikują sacharydy.
  • Definiują białka, jako związki chemiczne powstające z aminokwasów.
  • Wymieniają przykłady tłuszczów, sacharydów i białek.
  • Określają, co to są węglowodany.
  • Podają wzory sumaryczne: glukozy, sacharozy, skrobi i celulozy.
  • Podają najważniejsze właściwości omawianych związków chemicznych.
  • Definiują pojęcia denaturacja, koagulacja.
  • Wymieniają czynniki powodujące denaturację białek.
  • Podają reakcję charakterystyczną białek i skrobi.
  • Opisują znaczenie: wody, tłuszczów, białek, sacharydów, witamin i mikroelementów dla organizmu człowieka.
  • Opisują, co to są związki wielkocząsteczkowe i wymienia ich przykłady.
  • Wymieniają funkcje podstawowych składników pokarmu.